Lepszy cukier, czy jego zamienniki?

dnia

Bardzo często w pracy oraz w życiu prywatnym spotykam się z opinią, że biały cukier jest zły, powoduje uzależnienie. A także wywołuje szereg chorób układu krwionośnego oraz choroby metaboliczne. Dlatego też trzeba zastąpić tę ,,białą śmierć” innymi produktami tak samo słodkimi lub nawet bardziej ale o zdecydowanie mniejszej kaloryczności.

Nie twierdzę, żeby sacharoza była zdrowa, ba jestem pewna, że w nadmiarze staje się szkodliwa, ale czy naprawdę zdrowo jest przerzucić się na zamienniki? Może warto byłoby w ogóle ograniczyć w swojej diecie cukry proste?

Jak cukier biały wpływa na ludzki organizm?

Biały cukier, pozyskiwany jest z buraków cukrowych, które rozdrabnia się i poddaje szeregu skomplikowanym procesom. W wyniku czego otrzymujemy jadalny cukier buraczany, składający się w całości z sacharozy. Jej cechą, która interesuje dietetyków na całym świecie jest jej kaloryczność. W 1 łyżeczce czyli w 5 gramach tego produktu, znajduje się 20 kcal, które w całości pochodzą z węglowodanów prostych. Są one łatwo przyswajalne przez organizm i znacząco podnoszą kaloryczność posiłku, co przy niedostatecznej ilości ruchu, sprzyja rozwojowi nadwagi i otyłości.

Zjadając duże ilości cukru nie tylko zwiększa się nasza masa ciała, ale również zwiększa się ilość próchnicy na zębach, wzrasta ciśnienie tętnicze, doprowadzając  do powstania nadciśnienia, chorób serca, miażdżycy i innych chorób układu sercowo-naczyniowego.

Oczywiście to nie jedyne konsekwencje nadmiaru cukru prostego w diecie. Może rozwinąć się także cukrzyca typu II i jej powikłania, jak stopa cukrzycowa, retinopatie, nefropatie, neuropatie, zespół policystycznych jajników i nadmierna masa urodzeniowa noworodka.

Produkty bogate zarówno w cukier, jak i słodziki, ubogie są w inne ważne dla naszego organizmu substancje, takie jak minerały (wapń, żelazo, magnez, cynk), witaminy (z grupy B, A, C, E oraz kwas foliowy) oraz błonnik pokarmowy. Nie są to produkty pełnowartościowe. Dodatkowo mogą przyczynić się do rozwoju chorób nowotworowych (np rak trzustki).

Mechanizm działania węglowodanów.

Spożywanie jakichkolwiek produktów zawierających węglowodany (zarówno prostych, jak i złożonych) powoduje wzrost ilości glukozy we krwi. Wzrost ten regulowany jest przez uwalnianą do krwiobiegu z trzustki insulinę. W konsekwencji glukoza zamieniana jest w glikogen i magazynowana w wątrobie, a uwalniana gdy zachodzi taka potrzeba.

Niestety niektóre produkty spożywcze mogą wywoływać nagłe i wysokie skoki poziomu glukozy we krwi, czego konsekwencją będzie uwalnianie dużych ilości insuliny w celu szybkiego wyrównania ilości cukru w krążącej krwi. Nagły spadek cukru może powodować u nas zmęczenie, głód i chęć zjedzenia kolejnej porcji, która znów wywoła znaczny skok insuliny. Do takich produktów należą węglowodany proste, czyli cukier biały, glukoza, fruktoza.

Częste i duże wyrzuty insuliny są niekorzystne dla naszego organizmu, ponieważ znacznie obciążają trzustkę. Po pewnym czasie może dojść do nadprodukcji tego hormonu i zwiększenia oporności receptorów dla insuliny. Nadmierna produkcja hormonu uszkadza i zużywa komórki beta trzustki dlatego też ilość wyprodukowanej insuliny może być niewystarczająca. konsekwencją będzie powstanie cukrzycy typu II.

Spożywany przez nas cukier będzie wpływał również na nasz mózg. Przede wszystkim chodzi tutaj o układ nagrody. Nadmiar słodyczy wywołuje wydzielenie dopaminy oraz serotoniny, dlatego też po zjedzeniu słodkich pokarmów odczuwamy zadowolenie, euforię. Poprawia nam się nastrój, uspokajamy się, jesteśmy bardziej pobudzeni do działania. Zmniejsza się również ryzyko wystąpienia depresji.

W kilku badaniach naukowcy zauważyli, że zastąpienie cukru białego innymi substancjami słodzącymi, jak słodzik, syrop glukozowo-fruktozowy, o niskiej bądź zerowej kaloryczności, zmniejszy ilość przyjmowanych kalorii w diecie. Miało to wpłynąć na obniżenie masy ciała u osób z nadwagą, przy jednoczesnym zachowaniu lubianego, słodkiego smaku potraw. Ale okazuje się, że choć takie zastępniki klasycznego cukru buraczanego są niskokaloryczne to wpływają w niewielkim stopniu na układ nagrody. Nie pobudzają go w odpowiednim stopniu, dlatego też nie odczuwamy pełnego nasycenia i zadowolenia. Przez co wzmaga to nasze łaknienie zaspokojenia potrzeby przyjemności. Zaczynamy szukać dalej i dalej czegoś słodkiego i ostatecznie i tak zjadamy potrawy zawierające zwykły cukier.

Podawanie cukru prostego wywołuje przede wszystkim zmiany na poziomie komórkowym. Zwiększa się synteza lipoprotein będących nośnikami trójglicerydów, czyli znacząco podniesie się poziom tłuszczu zawartego w komórkach tkanki tłuszczowej. Najczęściej odkłada się tłuszcz w tkance wisceralnej, powodując powstanie otyłości brzusznej. Dochodzi do zwiększenia występowania stanów zapalnych w ciele i  zmniejszenia uczucia sytości po konsumpcji słodyczy, gdyż po pewnym czasie przyzwyczajamy się do pewnych wysokich wartości dopaminy i serotoniny (jak w przypadku uzależnienia). Po za tym cukier może mieć działanie teratogenne i mutagenne na nasze DNA.

Inny ciekawy wpływ substancji słodzących na ludzki organizm.

Samo środowisko, w którym się rozwijamy i żyjemy może wywoływać zaburzenia przemiany materii. Nasz styl życia, aktywność fizyczna zawodowa i pozazawodowa, ilość i jakość snu, stres, godziny pracy, odpoczynek, przekonania, wartości którymi się w życiu kierujemy i wiele  jeszcze innych czynników, wpływających na nas na poziomie makro i mikro. Problemy w magazynowaniu i wykorzystywaniu białek, węglowodanów i tłuszczów są bardzo groźne, gdyż powodują choroby metaboliczne.

Przez ostatnie kilka lat dużym zainteresowaniem w środowiskach naukowych cieszą się badania mikroflory jelitowej na organizm gospodarza oraz wpływ stylu życia. Już teraz zauważono, że zarówno flora bakteryjna człowieka, środowisko w jakim się rozwijamy oraz ludzki genom mogą na siebie wzajemnie oddziaływać. Słodziki i sztuczne substancje słodzące typu light, nie są obojętne dla mikroorganizmów zasiedlających nasze jelita. Choć są to dopiero początkowe badania, to już teraz naukowcy z wielu krajów zauważają wpływ negatywny. Także picie napojów słodzonych słodzikami wywołuje problemy z koncentracją, pamięcią i zapamiętywaniem.

Inne naturalne substancje słodzące.

Oprócz cukru buraczanego, czystej glukozy, fruktozy, maltozy, miodu, syropu glukozo-fruktozowego, słodzików ( erytrytol, mannitol, ksylitol) na Polskim rynku znajdziemy naturalne substancje intensywnie słodzące, pochodzące z roślin tropikalnych. Do najpopularniejszych należą: stewia, karczoch i lukrecja. Odznaczają się wieloma pozytywnymi cechami, jak mała kaloryczność oraz duża intensywność słodkiego smaku. Nie wywołują nagłych skoków glukozy i insuliny we krwi, nie wpływają na odkładanie się tłuszczu w komórkach, nie wywołują próchnicy zębów i nadciśnienia tętniczego. Niestety nie są idealne, gdyż mogą zmieniać smak potraw, wprowadzać obcy smak, czy wręcz gorzki. Niektóre wywołują długotrwałe uczucie słodyczy w ustach, wzmagając apetyt, czy też drażniąc  człowieka. Jak już wcześniej wspomniałam nie pobudzają w wystarczającym stopniu układu nagrody w mózgu, więc mogą się również przyczyniać do podjadania i wzrostu masy ciała.

Podsumowując zarówno cukier biały, jak i słodziki i naturalne substancje słodzące nie są zdrowe w nadmiarze. Jednak najważniejsze jest zachowanie równowagi, pomiędzy ilością przyjmowanych kalorii, a wydatkowanych. Tylko w ten sposób zachowamy zdrowie i dużą sprawność fizyczna oraz umysłową do późnej starości.

Czasem lepiej ograniczyć w ogóle ilość spożywanych węglowodanów prostych, niż zastępować je innymi słodkimi substancjami. Po pewnym czasie jesteśmy w stanie, podobnie jak osoby na odwyku, przyzwyczaić się do potraw mniej słodkich i na pewno będzie to znacznie zdrowsze dla nas i naszego organizmu.

Bibliografia:

  • http://www.phie.pl/pdf/phe-2011/phe-2011-2-181.pdf
  • http://magazyn.7dni.pl/320374,Najnowsze-badania-wykazuja-jednak-ze-slodziki-sa-niebezpieczniejsze-od-cukru.html)
  • (http://www.h-ph.pl/pdf/hyg-2013/hyg-2013-3-279.pdf).
  • ,,Spersonalizowana dieta,,
  • http://www.kardiologia-eksperymentalna.pl/pub_pliki/_plk26_1_Wpywkompozycjidietyinadmiarusubstratwenergetycznychnarozwjniewydolnociserca.pdf
  • http://www.nowamedycyna.pl/wp-content/uploads/2014/10/nm_2014_036-041.pdf

Daj znać, co o tym myślisz!